شبکه بهداشت و درمان شهرستان فیروزآباد
نحوه پخت غذا در شرایط بحران

در شرایط بحران و با کمترین سوخت ممکن پخت غذا در خانه نیازمند استفاده هوشمندانه و بهینه از منابع موجود است. در ادامه چند روش و نکته مهم برای پخت غذا با حداقل مصرف سوخت و انواع مختلف سوخت آورده شده است.
- -گاز شهری یا گاز مایع معمول ترین سوخت برای اجاق، اما در شرایط بحران ممکن است محدود باشد.
- زغال و چوب سوخت های طبیعی که در شرایط اضطراری و بدون دسترسی به گاز کاربرد دارند. باید خشک و محفوظ از رطوبت نگهداری شوند تا کارایی بیشتری داشته باشند.
- الکل یا سوخت های مایع قابل حمل ،مناسب برای اجاق های کوچک و قابل حمل.
- سوخت های جامد مثل کپسول های خشک در مواقع ضروری برای پخت های کوتاه مدت استفاده می شود.
نکات کلی برای کاهش مصرف سوخت در پخت غذا:
|
1- انتخاب ظرف مناسب استفاده از ظروف با کف ضخیم و درب دار ،کمک به حفظ گرما و کاهش مدت زمان پخت میکند.
|
|
2- قبل از پخت مواد را خرد یا پیش پز کنید تکه های کوچک تر سریع تر پخته می شوند و سوخت کمتری مصرف می کنند.
|
|
3- استفاده از روشهای پخت سریع و کم سوخت مانند بخارپز کردن پخت با حرارت ملایم و زمان کوتاه |
|
4- پخت یکجا و ذخیره یکبار با حجم زیاد پخت کنید و باقی مانده را سرد و دوباره گرم کنید این کار به صرفه جویی سوخت کمک می کند.
|
|
5- استفاده از بخاری یا اجاق های خورشیدی اگر در دسترس باشند نیاز به سوخت ندارند و بسیار کمک کننده اند. |
|
6- پخت در قابلمه های دو جداره یا ترموس دار مزیتی مشابه قابلمه های فشارپز دارند و گرما را بهتر نگه می دارند. |
|
7- پخت با اجاق های خاکی مخصوصاً در مناطق روستایی، گودالی حفر و با خاک گرم شده می توان غذا را به آرامی پخت.
|
|
8- استفاده از روشهای کاهش زمان پخت مانند خیساندن حبوبات و غلات قبل از پخت تا زمان و سوخت کمتری مصرف شود.
|
نمونه ایده های غذایی کم سوخت و سریع :
- خوراک های ساده سبزیجات: سبزیجات خرد شده که سریع آب پز یا بخارپز می شوند.
- حبوبات خیسانده شده: مثل عدس یا لوبیا چیتی که سریع پخته می شوند.
- سوپ ها و آش ها مناسب برای جوشاندن با صرف انرژی کم و حفظ مواد مغذی.
- تخم مرغ آب پز یا نیمرو در زمان کوتاه و با حداقل سوخت.
- تهویه مناسب، سوختن زغال و چوب تولید دود می کند؛ حتماً از تهویه مناسب استفاده شود.
- نگهداری سوخت دور از حرارت ،رطوبت و در شرایط ایمن
- استفاده بهینه از زمان برنامه ریزی پخت برای کمتر روشن کردن اجاق و حداکثر استفاده از حرارت.
- یادگیری روشهای جایگزین مانند اجاق های خاکی یا ذغال در زمین به ویژه در شرایط بسیار اضطراری
- فشارپز، بهترین گزینه برای کاهش زمان پخت و مصرف سوخت.
- تنظیم شعله ، شعله زیاد موجب سوخت بیهوده و دود می شود؛ بهتر است کمی شعله را کم و زمان پخت را کنترل کنید.
مزایا و معایب انواع سوخت برای پخت مواد غذایی
در شرایط بحران به جای گاز شهری می توان از چوب، زغال الکل سوختی سوخت های جامد نفت سفید گاز مایع انرژی خورشیدی و برق اضطراری برای پخت استفاده کرد. هر کدام مزایا و محدودیت های خود را دارند و باید متناسب با شرایط محیطی و تجهیزات در دسترس به کار گرفته شوند.
مزایا: در بسیاری مناطق دسترسی آسان و قیمت پایین
معایب: دودزا، نیاز به تهویه مناسب طولانی تر بودن زمان پخت
مزایا : حرارت زیاد و پایدار قابل حمل و ذخیره آسان
معایب : دودزا ، نیاز به تهویه باید به صورت خشک و مناسب ذخیره شود
3. الکل سوختی انواع اتانول متانول
- مزایا : شعله پاک بدون دود قابل حمل اشتعال پذیری نسبتاً کنترل شده
- معایب: قیمت بالاتر نباید به صورت خام استفاده شود نیاز به اجاق های مخصوص
4. سوخت های جامد کپسولهای سوخت خشک مثل پلت و فشنگ های سوختی
- مزایا: حمل و نگهداری آسان آتش مستقیم و دمای بالا
- معایب: بعضی مدل ها دودزا هزینه نسبتاً بالا نیاز به اجاق مخصوص
- مثال کپسولهای سوختی برای سفر و کمپینگ
مزایا: دمای بالای شعله- سوخت قابل حمل و ذخیره
معایب : بوی نامطبوع- ایجاد دود و ذرات -نیاز به اجاق مخصوص و مراقبت بیشتر
موارد استفاده اجاق های نفت سوز قابل حمل برای شرایط اضطراری
6.گاز مایع کپسول پروپان یا بوتان
-مزایا: مصرف سوخت خوب -شعله قابل کنترل- حمل و نقل آسان
-معایب : محدودیت در دسترسی در بحران خطر انفجار در صورت
نشت، هزینه نسبتاً بالا
کاربرد :محبوب در پخت و پز در شرایط اضطراری و کمپینگ
- مزایا: بدون نیاز به سوخت سازگار با محیط زیست استفاده از انرژی
خورشید
- معایب: وابسته به شرایط آب و هوایی نیاز به زمان بیشتر برای پخت
-کاربرد: پخت و گرمایش در مناطق آفتابی به عنوان منبع مکمل یا اصلی
- مزایا: پاک و آسان مناسب تجهیزات برقی مثل مایکروویو پلوپز برقی
-معایب: نیاز به منابع برق جایگزین محدودیت شارژ و ذخیره سازی انرژی
-کاربرد: پخت کم مصرف و گرم کردن غذا در صورت دسترسی به برق اضطراری
برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه نمایید:
https://uploadkon.ir/uploads/014001_25taghziehbohran.pdf
مریم رضایی: کارشناس واحد بهبود تغذیه جامعه، شبکه بهداشت و درمان شهرستان فیروزآباد
نظر دهید